अंतराळवीर दृष्टी जागेत बदलते, मार्स अन्वेषणासाठी जोखीम

आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकात (आयएसएस) प्रवासात वाढीव वेळ असलेल्या अंतराळवीरांच्या महत्त्वपूर्ण संख्येने त्यांच्या दृष्टीक्षेपात बदल झाल्याची नोंद झाली आहे, ज्यामुळे भविष्यातील खोल-जागेच्या मोहिमेसाठी चिंता निर्माण झाली आहे. अहवालात असे सूचित केले गेले आहे की मायक्रोग्राव्हिटीमध्ये सहा ते बारा महिन्यांच्या दरम्यान खर्च केलेल्या 70 टक्के अंतराळवीरांनी दृष्टीक्षेपात लक्षणीय बदल केला आहे. स्पेसफ्लाइटशी संबंधित न्यूरो-ऑक्युलर सिंड्रोम (एसएएनएस) शी जोडलेल्या लक्षणांमध्ये ऑप्टिक मज्जातंतूची सूज, डोळ्याच्या मागील बाजूस सपाट होणे आणि दृष्टीदोष यांचा समावेश आहे. इंद्रियगोचर मायक्रोग्राव्हिटीमध्ये द्रव पुनर्वितरणास कारणीभूत आहे, ज्यामुळे ओक्युलर स्ट्रक्चर्सवर दबाव वाढतो. पृथ्वीवर परत आल्यावर बरेच अंतराळवीर बरे होत असताना, दीर्घकालीन परिणाम अनिश्चित राहतो, ज्यामुळे कमी पृथ्वीच्या कक्षाच्या पलीकडे विस्तारित मिशनसाठी हा एक गंभीर मुद्दा बनला आहे.

अभ्यासाचे निष्कर्ष

ए नुसार अभ्यासमायक्रोग्राव्हिटी, युनिव्हर्सिटी डी मॉन्ट्रियल येथे सॅन्टियागो कोस्टॅन्टिनो यांच्या नेतृत्वात संशोधकांनी आयएसएसवर पाच ते सहा महिने घालवलेल्या 13 अंतराळवीरांची तपासणी केली. अमेरिका, युरोप, जपान आणि कॅनडामधील सरासरी वयाच्या 48 वर्षांचे सहभागी या संशोधनात समाविष्ट केले गेले. डोळ्याचे मोजमाप स्पेसफ्लाइटच्या आधी आणि नंतर घेण्यात आले, ओक्युलर कडकपणा, इंट्राओक्युलर प्रेशर आणि ओक्युलर नाडी मोठेपणावर लक्ष केंद्रित केले. अभ्यासामध्ये ओक्युलर कडकपणामध्ये 33 टक्के घट, इंट्राओक्युलर प्रेशरमध्ये 11 टक्के घट आणि ओक्युलर नाडीच्या मोठेपणामध्ये 25 टक्के घसरण झाली. काही अंतराळवीरांनी सामान्य पातळीच्या पलीकडे कोरोइडल जाडी वाढविण्याचे प्रदर्शन देखील केले.

दीर्घ-कालावधीच्या अंतराळ प्रवासासाठी चिंता

2000 च्या दशकाच्या सुरुवातीपासूनच एसएएनएस पाळला गेला आहे, मीर स्पेस स्टेशनवर रशियन कॉसमोनॉट्सने अशीच लक्षणे नोंदविली आहेत. २०११ मध्ये नासाने अधिकृतपणे या स्थितीचे वर्गीकरण केले. मायक्रोग्राव्हिटीमध्ये शारीरिक द्रवपदार्थ बदल हे प्राथमिक कारण मानले जाते, जरी अचूक यंत्रणा तपासातच राहिली आहेत. नकारात्मक दबाव उपकरणे, फार्मास्युटिकल ट्रीटमेंट्स आणि लक्ष्यित पोषण योजना यासारख्या काउंटरमेझर्सचा धोका कमी करण्यासाठी शोधला जात आहे.

संभाव्य निराकरणे आणि भविष्यातील संशोधन

अहवालानुसार, चालू असलेल्या संशोधनाचे उद्दीष्ट अंतराळवीरांना गंभीर ओक्युलरच्या समस्येच्या उच्च जोखमीवर ओळखणे आहे. म्हणून नोंदवले स्पेस.कॉम द्वारे, कोस्टॅन्टिनोने नमूद केले की डोळ्याच्या यांत्रिक गुणधर्मांमधील बदल एसएएनएससाठी बायोमार्कर्स म्हणून काम करू शकतात, संभाव्यत: लवकर शोध आणि हस्तक्षेपात मदत करतात. अंतराळ संस्था भविष्यात मंगळाच्या समावेशासह भविष्यातील खोल-जागेच्या मोहिमेसाठी अंतराळवीर दृष्टी संरक्षित करण्यासाठी धोरणांच्या विकासास प्राधान्य देत आहेत.