तमिळनाडूचे पोलिस महासंचालक शंकर जिवाल यांनी क्रिप्टोशी संबंधित गुन्ह्यांचा तपास करण्यासाठी पोलिस अधिका officials ्यांना मदत करण्यासाठी एक विस्तृत मार्गदर्शक सादर केला आहे. ‘व्हर्च्युअल डिजिटल मालमत्तेत तपासणीसाठी हँडबुक’ शीर्षक असलेले, मार्गदर्शक क्रिप्टो-संबंधित गुन्ह्यांचा प्रभावीपणे सामना करण्यासाठी डिझाइन केलेल्या विशेष साधने आणि तंत्रांमध्ये प्रवेश प्रदान करते. हा उपक्रम अशा वेळी आला आहे जेव्हा ग्लोबल वेब 3 क्षेत्राला सायबरच्या धमक्या आणि गुन्हेगारी शोषणाच्या चिंतेचा सामना करावा लागतो. या जोखमींना उत्तर देताना, भारताच्या कायद्याची अंमलबजावणी करणार्या संस्था वेब 3 च्या विकसनशील लँडस्केपवर नेव्हिगेट करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या तांत्रिक कौशल्यासह आपल्या कार्यसंघास सुसज्ज करण्यासाठी प्रयत्न करीत आहेत.
टेक-केंद्रित लॉ फर्म हॅश कायदेशीर सहकार्याने जिओटस क्रिप्टो एक्सचेंजबरोबर हे हँडबुक संकलित करण्यासाठी, जे मनी लॉन्ड्रिंग, पोंझी योजना आणि सायबर फसवणूक यासारख्या क्रिप्टोशी संबंधित गुन्ह्यांविषयी उद्योग अंतर्दृष्टी देते.
एका प्रसिद्धीपत्रकात, डीजीपी शंकर जिवाल यांनी क्रिप्टोशी संबंधित प्रकरणे प्रभावीपणे हाताळण्याची पोलिस दलाची क्षमता वाढविण्यासाठी त्याचा उपयोग करण्याच्या महत्त्ववर जोर दिला.
जियोटसचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी विक्रम सबबुराज यांनी प्रक्षेपणावर भाष्य केले आणि भारतातील वेब 3 च्या आसपासच्या ज्ञानाच्या अंतरांवर लक्ष वेधले. त्यांनी यावर जोर दिला की कायद्याची अंमलबजावणी करणार्या एजन्सीने क्रिप्टो गुन्ह्यांचा कार्यक्षमतेने लढा देण्यासाठी प्रशिक्षण आणि शिक्षणासाठी प्रत्येक संधी जप्त केली पाहिजे.
“आम्हाला आढळले की बरेच अधिकारी क्रिप्टो प्रकरणे हाताळण्यास अजिबात संकोच करीत होते आणि ते बर्याचदा ‘क्रिप्टो कायदेशीर आहे काय?’ सारख्या मूलभूत प्रश्नांचा विचार करीत असे. किंवा ‘क्रिप्टोशी संबंधित गुन्हे सोडवता येतील?’ यामुळेच आम्हाला या जागेत तपासणीचे उल्लंघन करणारे संरचित मार्गदर्शक एकत्र आणले, ”सुबबुराज म्हणाले.
हँडबुक आभासी डिजिटल मालमत्ता क्षेत्राशी संबंधित कायदेशीर धोरणे आणि फ्रेमवर्कचे विस्तृत विहंगावलोकन प्रदान करते. यात आंतरराष्ट्रीय घटकांचा समावेश असलेल्या प्रकरणे हाताळण्याबाबत तपशीलवार मार्गदर्शनासह एक्सचेंज आणि वॉलेट्सवरील व्यवहार ट्रॅकिंगचे व्यावहारिक प्रशिक्षण देखील समाविष्ट आहे.
बेंगळुरू-आधारित हॅश लीगलने मुख्य कायदेशीर तरतुदींची रूपरेषा देऊन, कायद्याची अंमलबजावणी करणार्या अधिका officers ्यांना भारताच्या सध्याच्या क्रिप्टो नियमांची स्पष्ट माहिती देऊन सुसज्ज करून अहवालात योगदान दिले.
“आम्ही सर्व कायदेशीर तरतुदींचा समावेश करण्यासाठी आणि विविध परिस्थितींचे तपशीलवार वर्णन करण्यासाठी खूप काळजी घेतली आहे, जेणेकरून एजन्सी क्रिप्टोच्या गुन्ह्यांचे स्वरूप समजू शकतील आणि त्यांची चौकशी करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या साधनांनी सुसज्ज आहेत. क्रिप्टो गुन्ह्यांचे पीडित हेच सहानुभूती आणि सहानुभूती दाखवणे देखील आवश्यक आहे,” असे हॅश कायदेशीर भागीदार अॅथिफ अहमद यांनी सांगितले. “आम्हाला आशा आहे की या हँडबुकचा निकाल हा संतुलित दृष्टिकोन सुनिश्चित करेल जो दोघेही कायद्याचे समर्थन करतो आणि ज्यांना अन्याय झाला आहे त्यांना पाठिंबा देईल.”
हे हँडबुक देशभरातील पोलिस अधिका in ्यांमध्ये वितरित केले जाणार आहे. वितरणानंतर प्रशिक्षण सत्र आयोजित केले जातील. क्रिप्टोशी संबंधित गुन्ह्यांचा मागोवा, ट्रेसिंग आणि खटला चालविण्याचे पोलिस अधिका officials ्यांना प्रशिक्षण दिले जाईल.
भारत अद्याप आपले क्रिप्टो कायदे अंतिम करणे बाकी आहे. सध्या, भारतातील डिजिटल मालमत्तेशी संबंधित असलेल्या कंपन्यांना मनी लॉन्ड्रिंग अॅक्ट प्रतिबंधाचे पालन करणे आवश्यक आहे.
स्पष्ट नियमांचा अभाव असल्याने, भारतीय क्रिप्टो स्पेसमध्ये अनेक गुन्हेगारी कारवाय आहेत. २०२23 मध्ये, वित्त राज्यमंत्री पंकज चौधरी यांनी लोकसभेला माहिती दिली की अंमलबजावणी संचालनालय क्रिप्टो फसवणूकीच्या प्रकरणात भारावून गेले आहे. 31 जानेवारी, 2023 पर्यंत, गुन्हेगारीतून रु. 936.89 कायद्याची अंमलबजावणी करणार्या एजन्सीद्वारे संलग्न/जप्त/गोठलेले होते. फेब्रुवारीमध्ये, ईडीने Rs०० रुपयांची क्रिप्टोकरन्सी ताब्यात घेतली. “मेगा” मनी लॉन्ड्रिंग तपासणीचा भाग म्हणून 1,646 कोटी.
क्रिप्टो गुन्हेगारीला आळा घालण्यासाठी एडच्या प्रयत्नांनंतरही, गेल्या वर्षी वझिरक्सला हॅक करण्यात आले आणि $ 230 दशलक्ष (अंदाजे 1,900 कोटी) चोरी झाले. याने जागेवर अधिक कायदेशीर नियंत्रणाची आवश्यकता अधोरेखित केली.
२०२२ मध्ये, आयआयटी कानपूर यांनी सांगितले की पोलिसांची तपासणी करण्यात आणि फसव्या क्रिप्टो व्यवहार ओळखण्यासाठी मदत करण्यासाठी क्रिप्टो व्यवहाराच्या सत्यतेचे विश्लेषण करण्यासाठी ते एक साधन विकसित करीत आहे.
मुख्य संपादक : – इमरान शेख
